Słownik finansowy
NDF – Non-Deliverable Forward
NDF, czyli Non-Deliverable Forward, jest walutowym kontraktem terminowym, w którym w terminie rozliczenia nie dochodzi do fizycznej wymiany dwóch walut.
Zamiast tego strony rozliczają pieniężnie różnicę pomiędzy:
kursem uzgodnionym wcześniej
a
kursem referencyjnym obowiązującym w terminie rozliczenia.
Przykładowo kontrakt może dotyczyć waluty podlegającej ograniczeniom wymienialności. Strony nie przekazują sobie fizycznie tej waluty, lecz rozliczają różnicę np. w dolarach amerykańskich.
NDF-y są szczególnie istotne w przypadku walut, których swobodny międzynarodowy obrót jest ograniczony. BIS definiuje NDF jako kontrakt rozliczany pieniężnie bez fizycznej dostawy walut bazowych.
Znaczenie w finansach
Znajomość terminu ułatwia porównywanie produktów, dokumentów i danych finansowych oraz ogranicza ryzyko wnioskowania z samej nazwy. Dla pełniejszego obrazu warto zestawić je z pojęciami Forward i NPL – Non-Performing Loan.
W praktyce warto sprawdzić zakres definicji, sposób obliczenia, okres odniesienia, koszty i ryzyka, a przy pojęciu regulowanym także aktualne prawo.
Powiązane pojęcia
Źródła i bibliografia
- Komisja Nadzoru Finansowego — informacje dla konsumenta — materiały polskiego organu nadzoru finansowego.
- Europejski Bank Centralny — Monetary policy glossary — słownik polityki pieniężnej i bankowości centralnej.
- Investor.gov (SEC) — Glossary — urzędowy słownik pojęć inwestycyjnych.
Źródła zweryfikowano 31.08.2026 r. Definicja ma charakter edukacyjny; w sprawach regulowanych pierwszeństwo ma aktualny tekst prawa i dokumentacja danego produktu.
Jak działa NDF i czym różni się od zwykłego forwardu?
W NDF strony ustalają wartość nominalną, parę walutową, kurs uzgodniony, datę wyceny, źródło kursu referencyjnego oraz walutę rozliczenia. W dniu rozliczenia porównuje się kurs uzgodniony z kursem referencyjnym, a następnie rozlicza wynik pieniężnie zgodnie z warunkami kontraktu. Ostateczna kwota zależy także od konwencji kwotowania, wartości nominalnej i ewentualnych zasad dyskontowania określonych w dokumentacji transakcji.
Przykładowo, jeżeli kurs uzgodniony wynosi 100, a kurs referencyjny w dniu wyceny 105, różnica wynosi 5 jednostek kursowych na jednostkę nominału. To, która strona otrzyma płatność i w jakiej dokładnie wysokości, zależy od kierunku transakcji, nominału, waluty rozliczenia oraz zasad zapisanych w potwierdzeniu NDF.
W zwykłym, dostarczalnym forwardzie strony zasadniczo wymieniają uzgodnione waluty w przyszłym terminie. W NDF nie dochodzi do dostawy dwóch walut bazowych — rozliczana jest wyłącznie różnica pieniężna, często w dolarach amerykańskich albo innej wcześniej uzgodnionej walucie.
Zastosowanie i ryzyka NDF
NDF może służyć do zabezpieczenia ekspozycji na kurs waluty, której dostawa lub swobodny obrót są ograniczone, ale może być też wykorzystywany do spekulacji. Brak fizycznej dostawy walut nie oznacza braku ryzyka. Znaczenie mają przede wszystkim zmiana kursu, ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta, płynność rynku, sposób ustalenia kursu referencyjnego oraz koszty i zasady wcześniejszego zamknięcia pozycji.
Przed zawarciem transakcji trzeba sprawdzić w dokumentacji co najmniej: nominał, kierunek transakcji, źródło i godzinę fixingu, walutę rozliczenia, datę rozliczenia, marżę lub spread, zasady zabezpieczenia oraz postanowienia dotyczące niewykonania zobowiązania przez kontrahenta. W przypadku kontraktów OTC mogą mieć zastosowanie obowiązki wynikające z przepisów dotyczących instrumentów pochodnych, w tym EMIR, zależnie od rodzaju transakcji i statusu stron.